Búseta kringum ný vatnsból Himba þrefaldaðist

5.6.2009

Vatnsnefndir

Vatnsnefndir hafa verið stofnaðar í kringum hvert vatnsból og umsjónarmenn tilnefndir. Ljósmynd: Davíð Bjarnason.

Talið er að búseta Himba í grennd við ný vatnsból sem Þróunarsamvinnustofnun Íslands byggir í samstarfi við hirðingjaþjóðflokkinn í Namibíu hafi þrefaldast á síðasta þurrkatíma. Það sýnir mikilvægi vatnsbólanna fyrir hirðingjana sem oft að flakka langar leiðir með hjarðir sínar í leit að beitarlandi og vatni. Að sögn Davíðs Bjarnasonar verkefnisstjóra ÞSSÍ í Namibíu herja alvarlegir þurrkar á svæðið og valda miklum búsifjum.

“Á regntímanum þegar nóg er af vatni færir fólks sig jafnan um set til að dreifa beitarálagi. Það var því nokkuð snúið að henda reiður á þann fjölda fólks sem að jafnaði nýtir vatnsbólin en miðað var við að veita 4000 manns aðgang að góðu vatni. En nú höfum við staðfestar fregnir um að búseta í kringum nýju vatnsbólin hafi aukist mjög, allt að því þrefaldast,” segir hann.

Þróunarsamvinnustofnun Íslands hefur frá árinu 2007 unnið að því að koma á fót 33 litlum vatnsveitum í eignarhaldi og umsjón Himba þjóðflokksins. Markmið verkefnisins er að byggja upp nýjar vatnsveitur og veita þannig samfélögum Himba tryggan aðgang að góðu neysluvatni fyrir fólk og dýr. “Í samræmi við stefnu Namibíu í vatnsmálum byggir nálgun verkefnisins á samráðsstjórnun og því er þjálfun heimamanna í viðhaldi og umsjón vatnsbólanna lykilþáttur í framkvæmd verkefnisins. Vatnsnefndir hafa verið stofnaðar í kringum hvert vatnsból, og umsjónarmenn tilnefndir.”

Vatn fyrir búfénað hefur forgang

Vatnsverkefnið er nú hálfnað að sögn Davíðs og gengið hefur verið frá 16 vatnsveitum auk þess sem grunnþjálfun vatnsnefnda og umsjónarmanna er lokið. “Það hefur komið í ljós að tæknilegur frágangur vatnsbólanna er til mikillar fyrirmyndar,” segir Davíð. “Notast er við sólardrifnar vatnsdælur, en slíkt nánast útilokar að vatnsbólin séu nýtt til þurrðar. Auk þess er rekstrarkostnaður lítill, og umhverfisáhrif sólaorku hverfandi miðað við þær díseldælur sem alla jafna hafa verið notaðar í samskonar verkefnum í Namibíu.

Davíð segir að forgangsröðun Himbanna sé skýr þegar kemur að vatnsmálum - vatn fyrir búfénað hafi jafnan forgang. Hann segir að nautgripir skipi mikilvægan menningarlegan sess en einnig hafi komið skýrt fram að þar sem ekki er vatn fyrir búfénað geti fólk ekki hafst við. “Það má því segja að áhrif vatnsverkefnisins í því að sjá fólki fyrir drykkjarhæfu vatni verði ekki slitin úr samhengi við mikilvægi vatns fyrir búfénað sem undirstöðu fyrir almenna lífsafkomu á svæðinu. Því er við að bæta að aðgangur að vatni tengist öllum þúsaldarmarkmiðunum og jafnvel staðhæft að aðgangur að vatni sé forsenda þess að þriðjungur þeirra náist, þar með talið bætt heilsa barna og mæðra, aukinn aðgangur að menntun, barátta gegn hungri, og að vinna gegn sjúkdómum. Þannig er áætlað að áhrif verkefnisins á svæðinu felist m.a. í bættri heilsu barna, betri stöðu kvenna þar sem styttra verður í vatnsból, aukinni getu samfélaganna í kjölfar þjálfunnar, betra aðgengi barna að menntun og tryggari undirstöðum fyrir lífsafkomu samfélaganna með aðgangi að vatni fyrir búfénað,” segir Davíð.