Þróunarsamvinna Íslands á tímamótum

8.4.2008

Breytingar á þróunarsamvinnu

Tími stöðu- og endurmats á þróunarsamvinnu Íslands er kominn, að mati skýrsluhöfundar. Myndin er frá Malaví. Ljósm.: Gunnar Salvarsson.

Tími stöðu- og endurmats í þróunarsamvinnu Íslands er kominn að mati Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur stjórnsýsluráðgjafa en út er komin greinargerð hennar og tillögur til utanríkisráðherra um skipulag þróunarsamvinnu Íslands innan utanríkisráðuneytisins. Sigurbjörg gerir meðal annars tillögu um að myndað verði þriðja sviðið innan ráðuneytisins, þróunarsamvinnusvið. Einnig leggur hún til að hlutverk Þróunarsamvinnustofnunar sem fagstofnunar verði eflt og að ÞSSÍ starfi sem sérstök stofnun sem heyri undir utanríkisráðuneytið.

Í formála greinargerðarinnar bendir Sigurbjörg á að þróunarsamvinna Íslands sé orðin einn af hornsteinum íslenskrar utanríkisstefnu, framlög til þróunarsamvinnu séu ríflega þriðjungur af útgjöldum utanríkisþjónustunnar og stærsti einstaki útgjaldaliðurinn. Ennfremur hafi verið mörkuð sú stefna að Ísland verði meðal þeirra þjóða sem veiti mest til þróunarmála miðað við vergar þjóðartekjur.

Fjölbreytilegar nálganir

Eins og kunnugt er liggur fyrir Alþingi frumvarp til laga um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands. “Með nýjum lögum um þróunarsamvinnu munu allir þeir sem koma að íslenskri þróunarsamvinnu standa frammi fyrir nýjum tækifærum en jafnframt nýjum áskorunum. Með nýjum lögum munu skapast tækifæri til að beita nýjum og fjölbreytilegri nálgunum við framkvæmd þróunarsamvinnunnar en til þessa hefur verið mögulegt og þar með verður framlag Íslands aðlagað betur að markmiðum og aðferðum alþjóðasamfélagsins,” segir í greinargerðinni.

Ísland sæki um aðild að DAC

Um nýtt stjórnskipulag þróunarsamvinnu leggur Sigurbjörg meðal annars til að skipað verði samstarfsráð um þróunarsamvinnu sem verði ráðherra til ráðuneytis um mörkun stefnu í málum er varða þróunarsamvinnu Íslands, ráðherra leggi annað hvert ár fyrir Alþingi áætlun til fjögurra ára í senn, eftirlitshlutverk utanríkismálanefndar Alþingis verði eflt og að Ísland gerist aðili að þróunarsamvinnunefnd Efnahags- og framfarastofnunarinnar, DAC.

Aðild að Þróunarbanka Afríku í skoðun

Fram kemur í greinargerð Sigurbjargar að athugun á ávinningi þess fyrir Ísland að gerast aðili að Þróunarbanka Afríku hafi hafist í utanríkisráðuneytinu í nóvember síðastliðnum. Nefnd eru tvenn rök fyrir aðild, bankinn sé ein helsta þróunarstofnun Afríku og þar sem flest íslensk þróunarsamvinnuverkefni séu í löndum Afríku geti aðild veitt möguleika á samstarfi, og eins geti aðild að bankanum skapað ný tækifæri fyrir íslensk fyrirtæki í Afríku. Fram kemur að Ísland er eina norræna ríkið sem ekki er aðili að Þróunarbanka Afríku.

Lagst gegn því að fella starfsemi ÞSSÍ inn í ráðuneytið

Í greinargerðinni fjallar Sigurbjörg um samstarf utanríkisráðuneytis og Þróunarsamvinnustofnunar Íslands. Þar segir: “Skortur á samræmingu málsmeðferðar og samhæfingu við framkvæmd stefnu í málum, er varða tvíhliða og marghliða þróunarsamvinnu, hefur löngum verið talið vandamál. Til að leysa þann vanda hefur komið fram tillaga að fella starfsemi ÞSSÍ inn í utanríkisráðuneytið. Þar með yrði marghliða og tvíhliða þróunarsamvinna Íslands sameinuð og á einni hendi innan ráðuneytisins. Hér í þessum tillögum til ráðherra er lagst gegn þessari leið. Það er gert í ljósi þess að ýmis almenn rekstrar- og stjórnunarverkefni sem fylgja framkvæmd tvíhliða samvinnu, samrýmast illa hlutverki og vinnuumhverfi ráðuneyta, en einkum þó vegna þeirra áhrifa sem slík sameining getur haft á stefnumótunarvinnu í málaflokknum.”

Skipulag þróunarsamvinnu Íslands – greinargerðin í heild (PDF).