Táknin tala - Skóli heyrnarskertra barna - Sérkennsluverkefni

Samningur og samstarfsaðilar:

Um er að ræða samstarfsverkefni milli ÞSSÍ, Samskiptamiðstöðvar heyrnarlausra og heyrnarskertra á Íslandi og menntamálaráðuneytisins í Namibíu. Í upphaflegu verkefni sem hófst árið 2006 var gert er ráð fyrir að tveir íslenskir sérfræðingar (kennarar), heimsæktu Namibíu tvisvar á ári árið 2006 og tvisvar árið 2007. Þremur heimsóknum er nú lokið og eru uppi áform um stóraukna aðstoð á þessu sviði fram til ársins 2010.

Lýsing og markmið:

Markmið verkefnisins er bæta kennslu fyrir heyrnarlausa í þeim tveimur skólum sem starfa fyrir þá í Namibíu. Þjálfa á kennara, túlka, og þjálfa upp heyrnarlausa einstaklinga sem geta orðið fyrirmynd fyrir heyrnarlaus börn og aðstoðarkennarar í skólum. Ætlunin er að stuðla að því að namibískt táknmál eflist, bæði með rannsóknum, kynningu og gerð námsefnis á mörgum stigum skóla.

Unnið verður að námsskrárgerð og námsefnisgerð á táknmáli með margmiðlunartækni. Lagður er til tæknibúnaður til kennslunnar og til framleiðslu á námsefni til táknmálskennslu og ýmis konar annar stuðningur veittur. Í fyrirliggjandi verkefnislýsingu til ársloka 2010 eru greind fjölmörg samstarfsverkefni sem brýn þörf er á að koma á laggirnar með stjórnvöldum, frjálsum félagasamtökum og ekki síst samtökum heyrnarlausra.

ÞSSÍ styður einnig samtök sem nefnast CLaSH (The Association for Children with Language, Speech and Hearing) en markmið samtakanna er að vinna að sérstökum þörfum heyrnarlausra og heyrnarskertra barna og reyna að tryggja þeim nauðsynlega þjónustu eins snemma og mögulegt er og eins er reynt að tryggja þeim jafnan aðgang að menntun. Þá erreynt er að hafa upp á börnum með slíkar sér þarfir og að koma þeim í skóla og tryggja þeim kennslu við hæfi.

sjá: http://www.clash-namibia.org/main.html

Framvinda: úr ársskýrslu 2010

Frá árinu 2006 hefur ÞSSÍ veitt ýmsan stuðning við menntun heyrnarlausra í Namibíu. Meirihluti heyrnarlausra Namibíumanna hefur aldrei gengið í skóla og hefur takmarkaða kunnáttu í táknmáli. Því einangrast flestir heyrnarlausir þar sem þeir hafa litla sem enga getu til að taka þátt í samfélagi heyrandi fólks og eiga flestir í raun sáralítil samskipti við aðra heyrnarlausa. Verkefnið sem ÞSSÍ studdi snerist fyrst og fremst um að bæta aðgang heyrnarlausra að menntun og að styrkja stöðu namibísks táknmáls. Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra (SHH) á Íslandi veitti sérfræðiráðgjöf í verkefninu og íslenskir sérfræðingar frá SHH þjálfuðu táknmálstúlka og heyrnarlausa leiðbeinendur. Eftir því sem á verkefnið leið dró úr þátttöku SHH og Namibíumenn tóku sífellt meiri ábyrgð á framkvæmd verkefnisins.

Verkefnið leiddi meðal annars til stofnunar Samskipta- og þróunarmiðstöðvar heyrnarlausra (e. Centre for Communication and Deaf Studies, einnig nefnd CCDS). CCDS er lykilstofnun verkefnisins, en hún hefur tekið við flestum þáttum verkefnisins. Hefur hún þegar unnið gott starf í þróun námsefnis fyrir heyrnarlausa, sem og útgáfu kynningarefnis. Má t.d. nefna verkefnabókina „Hands-up Namibia” sem staðfærð var úr íslensku, og heimildarmynd um fjóra heyrnarlausa Namibíumenn sem hafa með harðfylgi náð fótfestu á atvinnumarkaði. Í landi þar sem meira en helmingur vinnufærra manna er atvinnulaus er mikið afrek fyrir heyrnarlausa að tryggja sér fasta atvinnu.

CCDS starfar innan menntamálaráðuneytisins namibíska og fær fjárframlög af fjárlögum namibíska ríkisins í gegnum ráðuneytið. Lagði ÞSSÍ mikla áherslu á að CCDS yrði tryggð fjármögnun til framtíðar og gekk það eftir. Namibíska menntamálaráðuneytið var samstarfsaðili ÞSSÍ í táknmálsverkefninu og lögðu starfsmenn ráðuneytisins mikið á sig til að veita verkefninu brautargengi.

Í ágúst 2010 var haldin alþjóðleg ráðstefna í Namibíu um tengsl menntunar og atvinnumöguleika heyrnarlausra. Niðurstöður og ráðleggingar ráðstefnunnar munu móta starf CCDS næstu árin. Mikil vitundarvakning hefur átt sér stað í Namibíu um málefni heyrnarlausra og mörg spennandi verkefni að hefjast í málaflokknum.

Verkefnið sem ÞSSÍ studdi var viðamikið. Stutt var við öll skólastig heyrnarlausra, leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla, iðnskóla, háskóla og fullorðinnafræðslu. Einnig var unnið að túlkamálum og sigur hafðist í því baráttumáli að taka táknmál inn sem námsgrein í kennaranámi í landinu.

Árið 2009 voru byggðar kennslustofur fyrir heyrnarlausa í tveimur skólum landsins og við annan var byggð heimavist árið 2010. Enn er langt í land með að tryggja öllum heyrnarlausum aðgang að skólakerfinu og fullrar þátttöku í namibísku samfélagi, en gott starf hefur unnist síðustu ár og heyrnarlausir í Namibíu horfa björtum augum til framtíðar.