Stefna Þróunarsamvinnustofnunar Íslands

Inngangur

Þúsaldarmarkmiðin[1] sem samþykkt voru á 55. allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í september 2000 eru nú almenn viðmið í alþjóðlegri þróunarsamvinnu, bæði í tvíhliða og marghliða samvinnu. Megintakmark þúsaldarmarkmiðanna er að hlutfall þess fólks í heiminum sem býr við örbirgð og hungur verði helmingi lægra árið 2015 en það var 1990, en auk þess leggja markmiðin áherslu á menntamál, heilbrigðismál, jafnréttismál, umhverfismál og réttlátara alþjóðlegt samstarf. Í markmiðunum felst viðurkenning á jöfnu mikilvægi hagvaxtar og samfélagslegrar þróunar í baráttunni við fátækt í heiminum. Auk efnahagsstefnu um opin hagkerfi og heilsteypta efnahagsstjórnun sem hefur verið ráðandi í þróunarsamvinnu frá því á níunda áratug síðustu aldar, er nú aukin áhersla lögð á þróun lýðræðis, jafnari tekjuskiptingu og réttlátari alþjóðlega viðskiptahætti.

Töluverðar breytingar hafa á undanförnum árum orðið á viðhorfi og nálgun í tvíhliða þróunarsamvinnu, sem er starfsvettvangur Þróunarsamvinnustofnunar Íslands (ÞSSÍ). Einbeita nú margar þróunarsamvinnustofnanirnar sér að heildarstuðningi og stefnumótun í fáum geirum í samstarfslöndunum (geiranálgun) í stað einstakra verkefna í mörgum geirum (verkefnanálgun). Þessi breyting hefur leitt til ríkari áherslu á nánari samvinnu við stjórnvöld þeirra landa sem taka við aðstoðinni, til aukinnar samræmingar þróunaraðstoðar og til aukins samstarfs tvíhliða- og marghliða þróunarstofnana. Í kjölfar þúsaldarmarkmiðanna hafa mörg iðnríkjanna lagt fram ákveðin markmið um að auka á ný framlög til þróunarsamvinnu á næstu árum, en framlög margra þeirra hafa dregist saman síðasta áratuginn[2] þrátt fyrir reglulegar ítrekanir á samþykkt Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna frá árinu 1970 þess efnis að iðnríkin skyldu stefna að því að veita um 0,7% af vergri landsframleiðslu sinni til þróunaraðstoðar í fátækari ríkjum heimsins.

ÞSSÍ fylgir stefnu íslenskra stjórnvalda í alþjóðlegu þróunarsamstarfi og starfar á grundvelli laga nr. 43 frá 1981 um tvíhliða samstarf Íslands við þróunarlöndin.  ÞSSÍ mun jafnframt starfa í samræmi við samþykktir og leiðbeiningar DAC[3] (DAC Guidelines and DAC Good Practice Papers) um þróunaraðstoð og framkvæmd hennar. Áætlað er að framlag Íslands til tvíhliða þróunaraðstoðar aukist verulega á næstu árum og kallar það á skýrari stefnu og markvissara starf. ÞSSÍ mun laga sig að þeim breyttu aðstæðum sem nú gilda í þróunarmálum á alþjóðlegum vettvangi og leitast við að fylgjast með og taka þátt í samstarfi þróunarsamvinnustofnana og alþjóðlegra stofnana. Með hliðsjón af þúsaldarmarkmiðunum verður ríkari áhersla lögð á að samræma verkefni stofnunarinnar þeim þróunaráætlunum (PRS[4]) sem samstarfslöndin hafa markað sér og því starfi sem aðrar sambærilegar stofnanir eru að vinna í þessum löndum. Stofnunin mun áfram starfa á grundvelli verkefnanálgunar og samræma þá nálgun nýjum viðhorfum og verklagi í alþjóðlegri þróunarsamvinnu.

I. Almenn viðmið

ÞSSÍ sér lögum samkvæmt um opinbera tvíhliða þróunaraðstoð Íslendinga við þróunarríki. Slík aðstoð byggist á gagnkvæmum samningum milli ríkisstjórnar Íslands og ríkisstjórna samstarfslandanna um þróunarsamvinnu og er því fyrst og fremst byggð á samstarfi opinberra aðila. Þetta útilokar þó ekki að ÞSSÍ sinni einstökum verkefnum í öðru þróunarstarfi en formlegir tvíhliða milliríkjasamningar gera ráð fyrir. 

Meginviðmið í tvíhliða þróunarsamvinnu Íslendinga er að vinna gegn fátækt og er áhersla lögð á samvinnu við lönd þar sem lífskjör eru lökust að mati alþjóðlega viðurkenndra stofnana. Þetta viðmið er í samræmi við þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna sem Íslendingar eru aðilar að, en aukin og markvissari alþjóðleg samvinna í baráttunni gegn fátækt er undirstaða markmiðanna.

ÞSSÍ leggur áherslu á að styðja fólk og stofnanir í samstarfslöndunum til sjálfshjálpar m.a. með því að miðla þekkingu og verkkunnáttu á þeim sviðum þar sem Íslendingar búa yfir sérþekkingu. Þá hefur stofnunin í auknum mæli lagt áherslu á að bæta kjör þeirra sem verst eru settir með því að auka framlög til grunnmenntunar og heilbrigðismála. Í öllu starfi sínu miðar stofnunin að því að styrkja lýðræðisþróun, mannréttindi og jafnrétti, jafnframt að taka fullt tillit til þarfa og menningarlegrar sérstöðu samstarfslandsins. Öll verkefni sem ÞSSÍ tekur að sér eru unnin á forsendum samstarfslandanna, í anda stefnu stjórnvalda þar og með hliðsjón að starfi annarra þróunarsamvinnustofnanna í landinu. Stofnunin mun leggja sérstaka áherslu á aðlögun og einföldun á framkvæmd aðstoðar í samræmi við viðmið DAC. Ennfremur mun stofnunin fylgja reglum DAC um afnám bundinnar þróunaraðstoðar og um skýrslugjöf um kaup á aðföngum og um útboð.

Efnahagsmál. Ein af forsendum þess að draga megi úr fátækt er að hagvöxtur ríki samhliða félagslegum umbótum. ÞSSÍ mun leitast við að stuðla að hagvexti í samstarfslöndunum með því að aðstoða við uppbyggingu öflugs og réttláts efnahagsumhverfis. Þetta mun meðal annars geta falist í aðstoð við stjórnvöld í setningu laga og reglugerða sem stuðla að eflingu einkageirans, vaxandi milliríkjaviðskiptum, auknum atvinnutækifærum og réttlátri vinnulöggjöf. Á þeim vettvangi mun stofnunin einnig í auknum mæli greiða fyrir samskiptum og samvinnu fyrirtækja og samtaka í samstarfslöndunum við sambærilega aðila á Íslandi. Milliganga ÞSSÍ í slíkri samvinnu mun ætíð miðast fyrst og fremst við hagsmuni og forsendur þróunarlandanna sjálfra með það aðalmarkmið í huga að efla hagvöxt og draga úr fátækt í þeim löndum. Ennfremur verður ætlast til þess að íslenskir  samstarfsaðilar um slík viðfangsefni leggi sjálfir af mörkum fé, þekkingu og mannafla til slíkrar samvinnu.

Umhverfisvernd. Á leiðtogafundi Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun sem haldinn var í Jóhannesarborg í september 2002 voru endurnýjaðar skuldbindingar sem gerðar voru á leiðtogafundinum í Ríó árið 1992 um umhverfi og þróun og markaðar voru helstu áherslur í umhverfis- og þróunarmálum á komandi áratug. Meginmarkmið sjálfbærrar þróunar, þ.e. efnahagsvöxtur, félagsleg velferð og verndun umhverfis eru mikilvægur þáttur í starfsemi flestra þróunarsamvinnustofnana og mun ÞSSÍ stefna að því að samþætta þau sjónarmið allri starfsemi sinni. Í þeim verkefnum stofnunarinnar sem tengjast auðlindanýtingu, svo sem í fiskimála- og jarðhitaverkefnum, skal leggja sérstaka áherslu á umhverfisvernd og sjálfbæra nýtingu. Flestar þróunarsamvinnustofnanir láta gera umhverfismat (environmental impact assessment) við undirbúning þróunarverkefna. ÞSSÍ stefnir að því að laga sig að þessari stefnu á næstu árum og láta gera slíkar kannanir sem undirbúning fyrir verkefni stofnunarinnar, einkum á sviði fiskimála og nýtingar jarðvarma.

Jafnréttismál. Þúsaldarmarkmiðin leggja áherslu á nauðsyn aukins samfélagslegs jafnréttis í baráttunni gegn fátækt. Flestar þróunarsamvinnustofnanir leggja nú áherslu á jafnréttismarkmið í starfi sínu en margoft hefur verið sýnt fram á að mismunun milli kynjanna og önnur félagsleg mismunun hindrar framfarir og tefur baráttuna gegn fátækt í heiminum.[5] Í samræmi við stefnu í alþjóðlegu þróunarsamstarfi mun ÞSSÍ miða að því að samþætta jafnréttissjónarmið inn í alla starfsemi sína á næstu árum. Tekið verður tillit til þarfa og hlutverka kvenna og karla við undirbúning og framkvæmd allra þróunarverkefna stofnunarinnar og þannig reynt að tryggja að bæði kynin hafi tækifæri til áhrifa, þátttöku og ábata af verkefnunum.

Stuðningur við grasrótarstarf og lýðræðisþróun. Á undanförnum árum hefur ÞSSÍ aukið framlög sín til grasrótarverkefna, meðal annars með samstarfi við frjáls félagasamtök á Íslandi og í samstarfslöndunum. Stofnunin mun efla þetta samstarf enn frekar á næstu árum og leitast þannig við að auka stuðning við borgaralegt samfélag og lýðræðisþróun í samstarfslöndunum og um leið að bæta skilning íslensks almennings á þróunarstarfi með samstarfi við íslensk félagasamtök. Samstarf af þessu tagi mun þó ætíð fara fram með vilja og í samráði við stjórnvöld samstarfslandanna. Í slíku samstarfi verður lögð áhersla á að unnið sé á grundvelli samninga og að vandað sé til undirbúnings að skýrum og afmörkuðum verkefnum sem metin verða reglulega. Þá skal gætt að fjármálastjórnun slíkra samstarfsverkefna, reikningsgerð, varðveisla fjármuna og eftirlit með ráðstöfun þeirra sé í samræmi við kröfur sem til ÞSSÍ eru gerðar.

 

II. Viðmið við val á samstarfslöndum

Samstarfslönd og verkefnasvið. ÞSSÍ hefur lengst af starfað í nokkrum af fátækustu löndum Afríku og fram til ársins 2000 aðallega á sviði fiskimála. Til að þróunarsamvinna stofnunarinnar verði sem árangursríkust mun hún áfram einbeita sér að fáum samstarfslöndum, ekki síst í suðurhluta Afríku þar sem mikil þörf er fyrir þróunaraðstoð og þar sem ÞSSÍ hefur langa reynslu af þróunarstarfi. Samstarf við önnur lönd en núverandi samstarfslönd, þar á meðal við lönd í öðrum heimsálfum en Afríku mun koma til sérstakrar athugunar samfara auknum umsvifum ÞSSÍ. Stofnunin mun einnig skoða möguleika á að starfa að afmörkuðum og tímabundnum verkefnum utan formlegra samstarfslanda, einkum á þeim sviðum þar sem íslensk sérþekking er mest, eins og í sjávarútvegi og orkumálum.

Með auknum umsvifum ÞSSÍ á undanförnum árum hafa verkefni hennar í samstarfslöndunum orðið fjölbreyttari og starfar stofnunin nú á vettvangi félags-, fræðslu- og heilbrigðismála, auk þess að starfa við fiskimálaverkefni. Til að tryggja skilvirka og árangursríka þróunaraðstoð mun ÞSSÍ halda áfram að starfa aðallega á þessum sviðum, en áformar einnig að bæta orkumálum við þau verkefnasvið sem hún sinnir. Þannig áætlar stofnunin að vinna á fimm verkefnasviðum í samstarfslöndunum næstu árin.   

Pörun samstarfs (matchmaking). Við val á verkefnum ÞSSÍ er mikilvægt að kanna vel getu samstarfslandanna til að veita viðtöku þeirri þróunaraðstoð sem Ísland hefur  að bjóða  á þeim sviðum sem stofnunin mun starfa á. Þetta viðmið er mikilvægt með tilliti til árangurs verkefna og sjálfbærni þróunaraðstoðarinnar. Stofnunin mun miða að því að kanna vel tæknilega og stjórnsýslulega getu í samstarfslandinu til að veita þróunaraðstoð viðtöku og mun það verða mikilvægt atriði við undirbúning nýrra verkefna í framtíðinni. Þannig þarf til dæmis að kanna hvort samstarfslandið hafi viðeigandi mannauð, tækni og stjórnsýslugetu til að taka við sérfræðiráðgjöf. Séu slíkar aðstæður ekki fyrir hendi þarf áherslan í þróunarsamstarfinu að vera á uppbyggingu mannauðs, stofnana- og tækniumhverfis. Á komandi árum mun stofnunin miða að því að draga úr einhliða tækniaðstoð íslenskra sérfræðinga og leggja ríkari áherslu að nýta og byggja upp þekkingu og mannauð í samstarfslöndunum. Í því skyni mun stofnunin nýta sér í vaxandi mæli sérfræðiþekkingu fólks í samstarfslöndunum. Við val á nýjum samstarfslöndum og nýjum verkefnum er einnig mikilvægt að til staðar sé pólitískur vilji stjórnvalda til þess að ná þúsaldarmarkmiðunum í þeim geirum sem ÞSSÍ vinnur, til dæmis í menntunar- og heilbrigðismálum. 

Mat á þörf fyrir þróunaraðstoð og líkum á árangri verkefna. Sú stefna ríkir nú í alþjóðlegu þróunarstarfi að beina sem mestuaf þróunaraðstoðinni til fátækra ríkja með skýra stefnu (policy environment) og vilja til að vinna markvisst að því að ná þúsaldarmarkmiðunum, án þess þó að vanrækja alveg lönd sem búa við ófrið, spillingu eða önnur stjórnsýsluvandamál. ÞSSÍ mun taka mið af þessari stefnu í starfi sínu næstu árin. Stofnunin mun áfram leggja áherslu á þróunarsamstarf við lönd þar sem fátækt er mikil, en leitast við að meta á enn markvissari hátt en verið hefur hvort þróunarsamstarfið sé líklegt til að bera tilætlaðan árangur. Við slíkt mat munu eftirfarandi atriði vera höfð í huga:

 

• Veita skal þróunaraðstoðina þar sem hennar er mest þörf, þ.e. einkum í fátækustu ríkjum heims. Við mat á fátækt ríkis er miðað við þjóðartekjur á einstakling vegnar á kaupmáttarvog (purchasing power).[6]
• Við val á samstarfsríkjum skal huga að því hversu vel hefur tekist til við að framkvæma þá stefnu sem stjórnvöld landanna hafa sett sér á þeim verkefnasviðum sem ÞSSÍ hyggst starfa (policy performance).
• Valin verða til samstarfs lönd sem tiltölulega fáar þróunarsamvinnustofnanir styðja, frekar en lönd þar sem margar slíkar stofnanir eru að störfum og þróunaraðstoð á hvern íbúa er mikil.
• Valin verða samstarfslönd með stöðugt stjórnarfar þar sem ekki ríkir borgarastríð eða vopnuð átök.
• Fremur verða valin til samstarfs fámenn þróunarríki en mjög fjölmenn og áhersla lögð á smærri eyríki.
• Valin verða til samstarfs lönd með virkt stjórnsýsluumhverfi og efnahagsstjórn, sem stuðla að auknum mannréttindum, lýðræðisþróun og tekjujöfnun. Nota skal alþjóðlega viðurkenndar mælivogir, t.d. GINI tekjuskiptingarstuðul og CPIA stjórnsýsluárangursstuðul Alþjóðabankans eða GDI og GEM jafnréttisstuðla Þróunarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna (UNDP), við mat á samstarfslandi hvað þetta varðar. 
• Leitast verður við að velja samstarfslönd sem undirbúið hafa og hrundið í framkvæmd markvissum þróunaráætlunum (PRS) til að draga úr fátækt og ná þúsaldarmarkmiðunum.
• Áhersla verður lögð á samvinnu við lönd þar sem lýðræðisþróun er hafin og lýðræði er í framför.
• Valin verða samstarfslönd þar sem spilling er á undanhaldi og stjórnvöld sýna vilja til að vinna gegn spillingu. Við mat á umfangi spillingar skal nota alþjóðlega viðurkennda stuðla, t.d. spillingarstuðulinn (Transparency International).  

 

III. Samstarf og samræming þróunaraðstoðar

Flestallar þróunarsamvinnustofnanir leggja nú ríkari áherslu á aukið og markvissara samstarf við aðrar svipaðar stofnanir og alþjóðastofnanir við stefnumörkun og framkvæmd þróunarstarfs (partnership). Einnig er lögð meiri áhersla en áður á samræmingu starfs þessara stofnana í hverju landi (harmonization) og aðlögun  að þróunaráætlunum landanna sjálfra. Með þessu móti er vonast til að alþjóðlegt þróunarsamstarf verði markvissara og árangursríkara.

Samræming þróunarstarfs. ÞSSÍ mun á næstu árum laga sig að þessum breyttu aðstæðum í alþjóðlegri þróunarsamvinnu og leitast við að marka sér hlutverk í slíku samstarfi. Við val á nýjum samstarfslöndum og verkefnum verður haft til hliðsjónar umfang alls þróunarstarfs í landinu og jafnframt tekið tillit til verkefna sem aðrar þróunarsamvinnustofnanir, alþjóðastofnanir og frjáls félagasamtök vinna að. Þannig mun stofnunin leitast við að beina starfi sínu að löndum þar sem framboð á þróunaraðstoð er minna en í öðrum sambærilegum löndum og einnig forðast að verkefni hennar skarist á við verkefni annarra aðila. 

Eignarhald og þátttaka. Í hverju samstarfslandi mun ÞSSÍ kynna sér þróunaráætlanir (PRS) ítarlega við val og undirbúning allra nýrra verkefna svo tryggt sé að þróunarsamstarfið sé á forsendum samstarfslandsins og að störf stofnunarinnar samræmist áætlunum þess. Öll ný verkefni stofnunarinnar munu markast af óskum samstarfsríkjanna um þróunarverkefni á þeim sviðum sem ÞSSÍ starfar á og skal nánari útfærsla þeirra vera í samræmi við stefnumörkun í hverju landi og í nánu samstarfi við fulltrúa viðkomandi stjórnvalda. Þá mun stofnunin leitast við að tryggja eftir föngum að þeir hópar fólks sem þróunarverkefni stofnunarinnar snerta taki virkan þátt í undirbúningi og framkvæmd verkefnanna. Sú stefna er í anda þátttökunálgunar í þróunarstarfi (participatory approach) sem notið hefur aukins fylgis í alþjóðlegri þróunarsamvinnu undanfarinn áratug og er ætlað að auka árangur og sjálfbærni þróunarstarfsins. Með ofangreindri stefnu verður á næstu árum reynt að færa eignarhald (ownership) á verkefnum stofnunarinnar í auknum mæli yfir til samstarfslandanna.

Þátttaka í alþjóðlegu samfélagi samstarfslandanna. Á næstu árum mun ÞSSÍ miða að markvissari þátttöku í þróunarsamstarfi hins alþjóðlega samfélags í hverju samstarfslandi. Þetta felur m.a. í sér aukna þátttöku starfsfólks stofnunarinnar í samstarfsnefndum um þróunarmál sem starfandi kunna að vera á verkefnasviðum hennar í hverju samstarfslandi. Aukin þátttaka í slíku samstarfi mun stuðla að betri samræmingu við störf annarra þróunarsamvinnustofnana sem starfa í landinu. Þá mun slík þátttaka einnig gera ÞSSÍ kleift að laga sig betur að heildarstefnu hins alþjóðlega samfélags við framkvæmd þróunarstarfs í hverju landi, svo sem eins og að byggja upp þekkingu og mannauð í samstarfslöndunum.  Í því skyni mun stofnunin leggja áherslu á að ráða heimafólk til að vinna við framkvæmd þróunarverkefna eins og flestar alþjóðlegar þróunarsamvinnustofnanir hafa gert í auknum mæli undanfarin ár.  

Samstarf við framkvæmd þróunarverkefna. Til viðbótar við það samstarf sem nefnt hefur verið mun ÞSSÍ einnig skoða möguleika á beinni þátttöku í stærri þróunarverkefnum sem unnin eru í samstarfi marghliða- og/eða tvíhliða stofnana í samstarfslöndunum. Opnun sendiráðs Íslands í Mósambík og breytingar á umdæmisskrifstofum stofnunarinnar í sendiráðsskrifstofur mun greiða fyrir slíku samstarfi, sem og styrkja stöðu og auðvelda starfsemi stofnunarinnar í þessum löndum.  Með aðildi Íslands að DAC opnast auk þess nýir möguleikar til samráðs og samstarfs um þróunarverkefni og framkvæmd þeirra.

 

IV. Fjármálastjórnun

Fé það sem ÞSSÍ hefur til ráðstöfunar í starfi sínu eru fjármunir frá íslenskum skattborgurum og gerir það kröfu um skýra stefnu um ráðstöfun þeirra. Þetta felst meðal annars í vönduðum undirbúningi verkefna og fjárhagsáætlana þeirra, auk nákvæms eftirlits með ráðstöfun framlaga í hverju samstarfslandi og reglulegri skýrslugerð um framvindu verkefna. Stofnunin skal ætíð geta gert fullnægjandi grein fyrir fjár- og bókhaldsmálum sínum og fjárreiður hennar skulu ávallt standast gagnrýna endurskoðun utanaðkomandi aðila. Sé um samvinnuverkefni milli ÞSSÍ og annarra aðila að ræða skulu sömu kröfur lagðar þar til grundvallar.

V. Innlent samstarf, þekkingarsköpun og upplýsingastarfsemi

Samstarf við rannsókna- og kennslustofnanir. Árið 2003 var undirritaður samningur milli ÞSSÍ og Háskóla Íslands þar sem gert er ráð fyrir að samvinna verði milli þessara stofnana um kennslu og rannsóknarverkefni, auk samstarfs um skipulagningu ráðstefna og fræðslufunda um þróunarmál. Þessi samvinna er fyrsti vísirinn að þeirri stefnu ÞSSÍ að auka til muna markvisst samstarf við íslenskar og erlendar rannsókna- og kennslustofnanir, en einnig stendur til að auka enn frekar samstarf við Norrænu Afríkustofnunina í Uppsölum sem stofnunin hefur átt aðild að um árabil. Það rannsókna-, fræða-  og kennslustarf sem í slíku samstarfi felst er mikilvægur stuðningur við markvissan undirbúning þróunarverkefna og árangursríkt starf í samstarfslöndunum og er auk þess mikilvægur liður í skipulagðri upplýsinga- og kynningarstarfsemi ÞSSÍ á Íslandi. Á næstu árum mun stofnunin stefna að því að auka til muna samstarf við íslenskar stofnanir á sviði vísinda og tækni, í háskólum og atvinnulífi almennt. Þá mun ÞSSÍ halda áfram upplýsinga- og kynningarstarfsemi sinni í skólum og á meðal ýmissa félagasamtaka í landinu.

Samstarf við frjáls félagasamtök. Á undanförnum árum hefur ÞSSÍ átt í samstarfi við Rauða kross Íslands, Hjálparstofnun kirkjunnar, Alþýðusamband Íslands, ABC hjálparstarf og fleiri félagasamtök á grundvelli formlegra samninga um afmörkuð verkefni í samstarfslöndum stofnunarinnar. Margvíslegir kostir fylgja því að eiga samstarf við frjáls félagasamtök af þessu tagi. Slíku samstarfi fylgir gjarnan samstarf við félagasamtök í samstarfslöndunum og við öflug heimssamtök eins og Alþjóðlega Rauða krossinn. Frjáls félagasamtök vinnan gjarnan grasrótarstarf og samstarf við þau færir ÞSSÍ mikilvæga reynslu og þekkingu. Þá er samvinna við íslensk félagasamtök mikilvægur liður í upplýsinga- og kynningarstarfsemi stofnunarinnar á Íslandi sem líkleg er til að auka áhuga og skilning á þróunarstarfi meðal íslensks almennings. Í ljósi þessara atriða mun ÞSSÍ því efla samstarf sitt við frjáls félagasamtök enn frekar á næstu árum. Stofnunin mun í samstarfi af þessu tagi leggja áherslu á að unnið sé á grundvelli samninga að skýrt afmörkuðum verkefnum sem eru vandlega undirbúin og metin reglulega. Slík verkefni verða ævinlega að vera unnin með vitund og vilja stjórnvalda í viðkomandi löndum og í samræmi við ríkjandi stefnu og þróunaráætlanir þar.

Þjálfun og undirbúningur starfsfólks. Vegna smæðar ÞSSÍ ræður stofnunin ekki við að bjóða starfsfólki sínu  eins viðamikla starfsþjálfun og þekkist hjá mörgum stærri alþjóðlegum þróunarsamvinnustofnunum. Á undanförunum árum hefur stofnunin boðið upp á dagslöng undirbúningsnámskeið fyrir starfsfólk sem er að hefja störf í einu af samstarfslöndum stofnunarinnar. Í námskeiðinu er farið yfir stefnur og strauma í þróunarmálum, auk helstu atriða sem fylgja því að flytja til og vinna við þróunarstörf í samstarfslöndunum. ÞSSÍ mun miða að því að efla þessi námskeið, en  á næstu árum verður mörkuð ítarleg stefna í þessum málum.

Jafnframt mun stofnunin leggja grundvöll að því að geta boðið ungum Íslendingum; ekki síst háskólanemum; möguleika á starfsþjálfun í tengslum við verkefni stofnunarinnar í þróunarlöndum með það að markmiði að slíkt geti nýst þeim við nám og starfsval síðar á ævinni.

Útgáfa. Útgáfustarfsemi ÞSSÍ er í heildarendurskoðun.  Ný vefsíða hefur verið hönnuð og er henni ætlað að leysa af hólmi prentað fréttabréf, sem gefið hefur verið út á vegum stofnunarinnar. Vefsíðunni er ætlað að veita sem ítarlegastar upplýsingar um starfsemi ÞSSÍ og verkefni á vegum stofnunarinnar auk þess að flytja nýjar fréttir af starfinu og frá samstarfslöndunum. Leitast verður við að gera vefsíðuna sem best úr garði með tíðri uppfærslu og föstum umsjónaraðila. Markmiðið er að vefsíðan geti orðið annars vegar upplýsingabrunnur fyrir almenning og hins vegar frétta- og ítarefni fyrir fjölmiðla. Textar á vefsíðu verða bæði á ensku og íslensku. Yfirlit yfir árlega starfsemi stofnunarinnar verður svo að finna í ársskýrslum, en útlit þeirra hefur verið endurhannað og upplýsingagjöf bætt. Ársskýrslur verða gefnar út á ensku. Auk þess verður um að ræða útgáfu á íslensku; bæði smáritaútgáfu og tímaritaútgáfu; þar sem valið verður eitthvert eitt, tiltekið efni hverju sinni er varðar þróunaraðstoð og framkvæmd þróunaraðstoðar. Meðal annars verður stefnt að gerð heimildamynda um líf og störf fólks í samstarfslöndum ÞSSÍ og um starfsemi stofnunarinnar þar.

Menningartengsl við samstarfslönd. Í gegnum tíðina hefur starf ÞSSÍ í Afríku stuðlað að ákveðnum menningartengslum milli Íslands og samstarfslandanna og má þar til dæmis nefna vináttutengsl milli malavískra og íslenskra grunnskóla sem stofnunin hefur haft milligöngu um. Á næstu árum verður unnið í því að auka slík tengsl og þróa markvissari stefnu á þessu sviði.

 

---